Obchody Dnia Pamięci Więźniów Obozu Dulag 121 i Niosących Im Pomoc 2020

1. Czas i miejsce wydarzenia
2 października 2020 (piątek) godz. 12.00 – 14.30

Część I początek godz. 12.00 – Cmentarz Żbikowski

Część II początek godz. 13.00 – Teren dawnego obozu Dulag 121 (obecnie Millennium Logistik Park)

adres: Pruszków, ul 3 Maja 8A

 

2 października 2020 r., w dniu Narodowego Dnia Pamięci o Ludności Cywilnej Powstańczej Warszawy w Pruszkowie odbędą się uroczyste obchody Dnia Pamięci Więźniów Obozu Dulag 121 i Niosących Im Pomoc organizowane przez Powiat Pruszkowski, Miasto Pruszków, Instytut Pamięci Narodowej, Urząd do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych oraz Muzeum Dulag 121. Uroczystości rozpoczną się o godz. 12:00 na Cmentarzu Żbikowskim w Pruszkowie, gdzie nastąpi odsłonięcie tablicy upamiętniającej zmarłych i poległych bezimiennych więźniów obozu przejściowego Durchgangslager 121, pochowanych w zbiorowej mogile. Następnie, o godz. 13:00 zostanie odprawiona polowa Msza św. pod Pomnikiem „Tędy przeszła Warszawa” na terenie byłego obozu Durchgangslager 121 w Pruszkowie oraz odbędą się oficjalne uroczystości, które zakończy Koncert utworów Patriotycznych. Z uwagi na obecną sytuację zagrożenia epidemicznego, w tym roku formuła uroczystości obchodów „Dnia Pamięci Więźniów Obozu Dulag 121 i Niosących Im Pomoc” będzie dostosowana do aktualnych warunków sanitarno-epidemiologicznych.

2. Patronat Prezydenta RP
Tegoroczne Obchody Dnia Pamięci Więźniów Obozu Dulag 121 i Niosących Im Pomoc zostały objęte „Patronatem Narodowym Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Andrzeja Dudy w Stulecie Odzyskania Niepodległości”.

3. Komitet Honorowy Obchodów
W komitecie honorowym Obchodów znaleźli się:
Zdzisław Sipiera Poseł na Sejm RP,
Jarosław Szarek Prezes Instytutu Pamięci Narodowej
Jan Józef Kasprzyk Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Krzysztof Rymuza Starosta Pruszkowski,
Paweł Makuch Prezydent Miasta Pruszkowa,
Leszek Żukowski Prezes Światowego Związku Żołnierzy AK,
Zdzisław Zaborski Prezes Światowego Związku Żołnierzy AK w Pruszkowie,
Irena Horban Sekretarz Światowego Związku Żołnierzy AK w Pruszkowie
i Prezes Pruszkowskiego Towarzystwa Naukowo-Kulturalnego,
Wojciech Łukasik Przewodniczący Stowarzyszenia Dzieci Powstania Warszawskiego 1944
Jan Ołdakowski Dyrektor Muzeum Powstania Warszawskiego.

4. Idea Obchodów
Upamiętnienie Powstańców Warszawskich i Ludności Cywilnej Warszawy wypędzonej z walczącej stolicy, więźniów obozu Durchgangslager 121 wywiezionych do obozów koncentracyjnych zagłady, obozów pracy przymusowej i na tułaczkę do Generalnego Gubernatorstwa, a także mieszkańców Powiatu Pruszkowskiego oraz okolicznych miejscowości, którzy nieśli pomoc więźniom obozu Dulag 121 zarówno na terenie obozu, jak i poza nim.

5. Program Obchodów
Przygotowane przez nas uroczystości przebiegać będą w zmienionej formule ze względu na obecną sytuację zagrożenia epidemicznego.
1. O godz. 12:00 na terenie Cmentarza Żbikowskiego nastąpi uroczyste odsłonięcie tablicy upamiętniającej zmarłych i poległych więźniów obozu przejściowego Dulag 121
2. O godz. 13:00 rozpoczną się oficjalne uroczystości pod pomnikiem „Tędy przeszła Warszawa”.
Program:
• Wystawienie posterunku pod pomnikiem
• Wprowadzenie pocztów sztandarowych
• Polowa Msza św. odprawiona pod pomnikiem „Tędy przeszła Warszawa”, koncelebrowana przez byłego więźnia obozu Dulag 121 Księdza Stanisława Kicmana oraz Księdza Bogdana Przegalińskiego
• Odśpiewanie Hymnu RP
• Okolicznościowe przemówienia przedstawicieli władz
• Apel Pamięci
• Ceremonia złożenia wieńców i kwiatów
• Odprowadzenie wojskowej asysty honorowej pocztów sztandarowych
• Koncert utworów patriotycznych
Uroczystości odbędą się w Asyście Wojskowej Reprezentacyjnej Kompani Wojska Polskiego.

6. Historia
Organizując Dzień Pamięci Więźniów Obozu Dulag 121 i Niosących Im Pomoc pragniemy nie tylko oddać hołd Powstańcom, ale przede wszystkim chcemy upamiętnić Ludność Cywilną Warszawy, która między sierpniem a październikiem 1944 roku ginęła w masowych egzekucjach i bombardowaniach oraz przeżyła dramat wypędzenia, a także tych, którzy często z narażeniem życia, nieśli im bezinteresownie pomoc. Mieszkańców stolicy, których w czasie exodusu pozbawiono domów i dobytku, kierowano do obozów przejściowych, skąd wywiezieni zostali na roboty do Rzeszy, w głąb Generalnego Gubernatorstwa i do obozów koncentracyjnych i do Generalnego Gubernatorstwa na tułaczkę. Dla większości z nich pierwszym etapem tułaczki stał się Dulag 121 – obóz przejściowy dla ludności cywilnej utworzony w Pruszkowie 6 sierpnia 1944 roku. Szacuję się, że przez pruszkowski obóz przeszło nawet 650 tysięcy osób.
Około 150 tysięcy osób trafiło na przymusowe roboty na terenie III Rzeszy, a kolejne 350 tysięcy uznanych za niezdolnych do pracy, zostało skazanych na tułaczkę po terenie Generalnego Gubernatorstwa, gdzie ich przetrwanie zależało od pomocy ze strony mieszkańców miast i wsi. Z kolei, aż 70 tysięcy więźniów obozu przejściowego w Pruszkowie zostało zesłanych do obozów koncentracyjnych zagłady. W tym trudnym czasie z ofiarną pomocą wypędzonym warszawiakom ruszyli mieszkańcy Pruszkowa i okolicznych miejscowości. Tysiące osób udzielało wówczas wsparcia więźniom, organizując pomoc medyczną, finansową i żywnościową na terenie obozu i poza jego murami. Dzięki nim z obozu w Pruszkowie udało się wyprowadzić – legalnie lub nielegalnie – około 100 tysięcy osób.
Warto przypomnieć, że wrześniowe obchody Dnia Pamięci Więźniów Obozu Dulag 121 i Niosących Im Pomoc są tradycją zapoczątkowaną przez kolejarzy pracujących na terenie Zakładów Naprawczych Taboru Kolejowego. Od 1990 roku uroczystości odbywały się przy pomniku „Tędy przeszła Warszawa”. Od czasu powstania placówki Muzeum Dulag 121 współorganizuje te uroczystości wspólnie z lokalnymi samorządami.

7. Uczestnicy wydarzenia
W uroczystościach pod Pomnikiem „Tędy Przeszła Warszawa” na terenie dawnego obozu Dulag 121 wezmą udział zaproszeni goście reprezentujący władze, kombatanci, środowiska patriotyczne i uczniowie szkół, mieszkańcy Warszawy, Powiatu Pruszkowskiego i okolicznych powiatów. Najważniejszymi gośćmi są jednak Świadkowie Historii – byli więźniowie obozu Dulag 121. Powstałe w 2010 r. Muzeum Dulag 121 prowadzi projekt badawczy, dzięki któremu na „Liście Pamięci” odnotowanych zostało około 50. tysięcy więźniów obozu. Uroczystości odbywające się w Pruszkowie rokrocznie są dla tych ludzi świadectwem pamięci i hołdu składanego tym, którym przyszło żyć w walczącym mieście i przeżyć koszmar wypędzenia.
Przygotowane przez nas uroczystości przebiegać będą w zmienionej formule ze względu na obecną sytuację zagrożenia epidemicznego. Liczymy się z tym, że nie będziemy mogli zaprosić, jak co roku, będących w podeszłym wieku Świadków Historii.

8. Misja Muzeum Dulag 121
Powstałe w 2010 roku Muzeum Dulag 121 zajmuje się zbieraniem informacji, popularyzowaniem wiedzy i pielęgnowaniem pamięci o losach wypędzonych w czasie Powstania Warszawskiego i po jego zakończeniu oraz ofiarności i poświęceniu tych, którzy udzielali im pomocy, a także historią Pruszkowa i okolic. Muzeum od początku swojej działalności prowadzi projekt badawczy „Lista Pamięci”, na której udało się wpisać około 50 tysięcy byłych więźniów obozu.

Wszelkie informacje dotyczące wydarzenia dostępne są na stronie internetowej Muzeum Dulag 121 dulag@dulag121.pl oraz pod numerem tel.: (22) 758 86 63; kom: 696-591-295.

Organizatorzy: Starostwo Powiatowe w Pruszkowie, Urząd Miasta Pruszkowa, Instytut Pamięci Narodowej, Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych i Muzeum Dulag 121.

Partnerzy: Strzelcy Rzeczypospolitej, Hufiec ZHP Pruszków.