Czy „zabytki” bronią Naszej historii? Część III – czasy PRL-u

Autor – Konrad

Czasy PRL-u.

1945Po wyjściu Niemców z Puszkowa, mieszkańcy niezwłocznie przystąpili do ratowania zasłużonych dla miasta zakładów. „Z gruzów, popiołu i śniegu wygrzebywano niedopalone rysunki i wszystko, cokolwiek mogło się przydać przy odbudowie fabryki.” Dogaszano ogień po wybuchach i przepędzano szabrowników czyhających na to, co pozostało. Usuwano miny, niewybuchy, zniszczone stalowe konstrukcje i sprzątano gruz.
Podobnie działo się z budynkami elektrowni i budynkami jeszcze kilku zakładów w Pruszkowie.
(Pracowali także jeńcy niemieccy przywożeni z Warszawy. Przy odgruzowaniu ze zniszczeń pomagali też uczniowie szkoły przyfabrycznej.)
– „W okolicę ruszyła ekipa rewindykacyjna szukając wyszabrowanego mienia Wytwórni. Pod koniec 1945 roku do “Mechaników” przewieziono wyposażenie warsztatów z pobliskiego majątku Reguły. Maszyny przetransportowano do Pruszkowa na wagonach, które były przepychane po torach siłą pracowników”. Później „wyruszyła na zachód, aby odnaleźć zrabowane przez hitlerowców wyposażenie wytwórni”.
W pierwszych miesiącach pracy załoga nie otrzymywała żadnego wynagrodzenia. Rada Narodowa miasta przydzielała tylko raz na miesiąc bochenek chleba. Pracownicy zrzucali się więc, aby można było zrobić zakupy na wsi i ugotować zupę dla wszystkich. Dla niektórych był to jedyny posiłek w ciągu dnia. Utworzoną grupą aprowizacyjną kierował Czesław Kowalski.
– Marzec – Inż. Jan Piotrkowski, zaraz po wyzwoleniu, starał się w różnych miejscach pozyskać środki finansowe na odbudowę zakładu. Przedstawił dokładne wyliczenia – była to kwota 16.432.890 zł, po cenach z 1939 r. Zaznaczył również, że policzone kwoty „mogą być podstawą do obliczenia pretensji za zniszczenia wojenne przedstawione Niemcom po zakończeniu wojny”.
– Wytwórnia wyremontowała 61 obrabiarek, rok później było to już 230 obrabiarek. Została uruchomiona produkcja narzędzi dla własnych potrzeb.

1947 – Po wojnie w ciągu 2 lat odbudowano obiekty i znacjonalizowano zakłady. Fabryka została odbudowana i uzyskała pełną zdolność produkcyjną.
– Po odbudowie pruszkowska fabryka wznowiła produkcję frezarek serii FA. W sumie wyprodukowano 20 frezarek oraz wyremontowano 205 obrabiarek.
– Ponownie otwarto szkołę zawodową. Nadal jej dyrektorem był Julian Gomuliński.

1948 – Pod koniec roku fabryka była już całkowicie upaństwowiona, nosiła wtedy nazwę: „Zakłady Przemysłowe Stowarzyszenia Mechaników Polskich, Przedsiębiorstwo Państwowe Wydzielone w Pruszkowie”.
Fabryka rozpoczęła produkcję całkowicie nowych obrabiarek, narzędzi specjalistycznych, wyposażenia do obrabiarek.

1949 – Na rzecz państwa przekazano majątek ruchomy: maszyny i urządzenia, surowce i towary, znaki towarowe, patenty, inne ruchomości i wierzytelności.

195115 lutego – Inż. Jan Piotrowski, organizator nowoczesnego biura konstrukcyjnego CBK, został nominowany na jego dyrektora naczelnego, a później wydzielonego Centralnego Biura Konstrukcji Obrabiarek.
– 1 września – Fabryka wystosowała pismo do Miejskiej Rady Narodowej o podjęciu przez załogę zobowiązania dla uczczenia 1 maja jako święta ludzi pracy. Zaproponowano ogólnopolskie współzawodnictwo pierwszomajowe, ale również nadanie nazwy fabryce: „Zakłady Przemysłowe „1 Maja”.

1954 – Wykonano prototyp, a później serię informacyjną, tokarek T400. Dokumentację maszyny przesłano do Fabryki Automatów Tokarskich we Wrocławiu.
– (Zostało uruchomione kino zakładowe „Mechanik”. Korzystali z niego nie tylko pracownicy zakładów z rodzinami, ale także mieszkańcy miasta.)
– W połowie lat pięćdziesiątych zostały skonstruowane nowe rodziny frezarek poziomych i pionowych. Początkowo produkowano obrabiarki na potrzeby kraju, później również na eksport. Wysyłano w świat nie tylko urządzenia, ale również bardzo wysoko wykwalifikowane kadry.
– Jednocześnie zbudowano w Pruszkowie (wg dokumentacji CBKO) pierwszą linię automatyczną oraz obrabiarki zespołowe do obróbki silników elektrycznych.

1954 – 1958 – Fabryka wprowadziła do produkcji frezarki narzędziowe FNA25 i lekkie frezarki konsolowe FB25, a później wyprodukowała pierwszą automatyczną frezarkę FA, z dużą automatyzacją opartą na elektrohydraulicznym sterowaniu.

1955 – Fabryka, pierwszy raz po wojnie, wysłała 64 frezarki na eksport (sześć lat później eksport stanowił 20%.)

1962 – Rozpoczęto produkcję frezarki automatycznej FA oraz frezarko-kopiarki FGC25.

1964 – Frezarka FGC25 na Międzynarodowych Targach w Lipsku uzyskała złoty medal.
– Zakłady „1 Maja”, uchwałą Rady Ministrów, zostały wyodrębnione do specjalizowania się w produkcji na eksport.

1962 – 1965 – Nastąpił sześciokrotny wzrost produkcji.

1966 – Z powodu reklamacji frezarek zmniejszyła się sprzedaż eksportowa. Fabryka musiała zapłacić wysokie kary. Dyrekcja podjęła liczne kroki znacząco eliminując problem. 1968r. – eksport wzrósł o 40% w stosunku do roku 1966.

1968 – Została wybudowana hala do obróbki ciężkiej (w ramach inwestycji proeksportowych). Hala została wyposażona w pełny park maszynowy, podwojone powierzchnie montażowe, galwanizernię i magazyn wyrobów.

1969, grudzień – Decyzją ministra Przemysłu Maszynowego został powołany Kombinat Obrabiarek do Części Korpusowych „PONAR- KOMO” (dyrektorem naczelnym został Waldemar Jurkowski, dyrektor Zakładów „1 Maja”.Kombinat przyjął aktywa i pasywa włączonych przedsiębiorstw i wszedł w prawa i obowiązki tych zakładów.

1970 – 1 stycznia – Rozpoczęło funkcjonować przedsiębiorstwo państwowe typu kombinat. W skład PONAR- KOMO (oprócz pięciu innych) weszły Zakłady „1 Maja” w Pruszkowie (z wiodącą rolę w kombinacie). Do kombinatu zostało przypisane pruszkowskie CBKO.
– Zaczęto produkować sterowaną numerycznie frezarkę konsolową z głowicą rewolwerową oraz pionowe centra obróbkowe sterowane numerycznie.
– Wyodrębnione w roku 1949, przy „Fabryce Obrabiarek „Mechanicy”, Centralne Biuro Konstrukcyjne Obrabiarek, przekształciło się w ośrodek badawczo-rozwojowy i zakończyło przeprowadzkę do nowego kompleksu budynków przy ul. Staszica 1.

1972 – 1975 – Działalność zaplecza technicznego koncentrowała się na rozwoju frezarek, przy udziale własnego biura konstrukcyjnego (40 konstruktorów i pracowników pomocniczych). CBKO, w zakresie obrabiarek numerycznie sterowanych i centrów obróbczych, przygotowywała je konstrukcyjnie do założeń, aż po wykonanie w metalu prototypów i dokumentacji do serii informacyjnej łącznie.

1975 – 1980 – W pruszkowskich zakładach odbywał się końcowy montaż podzespołów i innych niezbędnych elementów. Zakład przechodził na automatyzację produkcji poprzez wprowadzanie obrabiarek sterowanych numerycznie […], organizowanie automatycznego wydziału kierowanego przez maszynę cyfrową.
– W połowie lat osiemdziesiątych pruszkowskie zakłady chciały zwiększyć eksport do drugiego obszaru płatniczego. Ale to wzbogacona oferta handlowa, większy zakres wyposażenia, wyższy poziom techniczny, nawiązanie współpracy kooperacyjnej z przedsiębiorstwami zagranicznymi.

1986 – Po kolejnych próbach poprawy struktury eksportu, zakładowi udało się skierować 59% produkcji skierować rynki zagraniczne, przede wszystkim do krajów RWPG.

1987 – Nastąpił spadek zarówno zysków jak i spadek liczby pracujących. Pomimo różnych przeciwności uruchomiono pierwszą serię, m.in., frezarko- kopiarki FYM 50 K. Fabryka osiągnęła zysk w wysokości 50 mln zł.

 

Autor – Konrada