“Opowiem Ci o Wolnej Polsce”

Opracowano na podstawie materiałów p. Małgorzaty Włodek opublikowanych w Przeglądzie Pruszkowskim nr 2,12-21 2008 r pt: „Opowiem Ci o wolnej Polsce”, w ramach Ogólnopolskiego Programu Edukacyjnego „Spotkanie z ludźmi SOLIDARNOŚCI”, które odbyło się w Zespole Szkół Technicznych i Ogólnokształcących w Pruszkowie w 2008 roku. Celem tego programu było przybliżenie młodym ludziom wydarzeń związanych z najnowszą historią Polski.

 

Wanda Schultz (Klinert) – W czasie stanu wojennego działała w podziemiu m.in. zajmując się kolportażem prasy podziemnej oraz nadawaniem audycji radiowo – telewizyjnych Radia Solidarność. Inicjatorka spotkań u ks. Romana Indrzejczyka. Współtworzyła Terenowy Komitet Oporu zbierający i publikujący informacje o aktualnej sytuacji w terenie. Wanda Schultz (wówczas Klinert), pracownica Zakładów Remontowych „Pollena” w Pruszkowie, wspominała: „W Zakładach Remontowych »Pollena« w Pruszkowie pracowałam od 1979 roku. W czerwcu 1981 roku zostałam wybrana na wiceprzewodniczącą NSZZ »Solidarność« Oddział Pruszków i zostałam zatrudniona przez NSZZ »Solidarność« Region Mazowsze. Praca w oddziale została przerwana stanem wojennym. Wróciłam do pracy w Zakładach Remontowych »Pollena« do działu techniczno-ekonomicznego”. Wkrótce po powrocie do zakładu Wandę Schultz (Klinert) przeniesiono jednak z działu technicznego do obsługi wypłat pracowniczych. Akta osobowe pracownika NSZZ „Solidarność” Akta osobowe pracownika Regionu Mazowsze NSZZ „Solidarność” przejęte przez SB po wprowadzeniu stanu wojennego. Była działaczem NSZZ „Solidarność” w Zakładach Remontowych „Pollena” w Pruszkowie: od 3.12.1980 sekretarzem Komisji Zakładowego, natomiast 14.05.1981 wybrana na wiceprzewodniczącego tejże komisji. Od 8.06.1981 etatowy pracownik Regionu Mazowsze.
file:///C:/Users/Ed/Downloads/Ruzikowski_Stan_wojenny_w_Warszawie.pdf


„Początkowo grupa korzystała z nadajników małej mocy (typu „Gienia” i „Gordon”), nadających na falach UKF. Wymagało to wcześniejszego powiadomienia mieszkańców obszaru, który miał być objęty emisją, za pomocą ulotek. Trzeba było to robić ze znacznym wyprzedzeniem, co z kolei ułatwiało bezpiece włączenie zagłuszania w czasie nadawania audycji. Później, od 1986 roku, zaczęto nadawać na częstotliwości Dziennika Telewizyjnego za pomocą „Bert”. Solidarnościowe audycje w trakcie Dziennika TV wywoływały prawdziwy entuzjazm słuchaczy, co wyrażano migotaniem światłami. Dzięki temu można było także ocenić ich zasięg i słyszalność.
Tekst przygotowano na podstawie artykułów J. Radziejowskiego i W. Skowrona zamieszczonych w pracy pod red. Bogusława Bakuły Radio Solidarność. Podziemne rozgłośnie oraz audycje radiowe i telewizyjne w Polsce 1982-1990, Wyższa Szkoła Zawodowa „Kadry dla Europy”, Poznań 2008.”

Krzysztof Wiesław Jaworski – od jesieni 1980 r. był członkiem NSZZ „Solidarność” w Fabryce Obrabiarek „Mechanicy” w Pruszkowie, a od 1981 r. przewodniczącym Komisji Zakładowej w tymże zakładzie. Po wprowadzeniu stanu wojennego podjął działalność w podziemnych strukturach związku. Był współorganizatorem i przewodniczącym Tymczasowej Komisji Zakładowej NSZZ „Solidarność” w FO „Mechanicy”. Drukował oraz kolportował niezależne wydawnictwa, m.in.: „Wytrwali- Gazeta Pruszkowska”, „Sektor”- Pismo Terenowego Komitetu Oporu „Solidarność” Region Mazowsze, „Bazę”- Niezależny Miesięcznik Społeczno-Polityczny Klubu Myśli Robotniczej i „Tygodnik Mazowsze”, uczestniczył w akcjach ulotkowych oraz współpracował z Prymasowskim Komitetem Pomocy Osobom Pozbawionym Wolności i ich Rodzinom przy kościele św. Marcina w Warszawie. Przed wyborami do Rad Narodowych, został zatrzymany przez patrol MO 16.06.1984 r. w Pruszkowie podczas rozklejania ulotek antywyborczych. Kolegium Rejonowe do spraw Wykroczeń w Pruszkowie umorzyło sprawę 24.07.1984 r., na podstawie ustawy o amnestii z 21.07.1984 r. W dniu 10.08.1985 r. został tymczasowo aresztowany przez Prokuraturę Wojewódzką w Warszawie z powodu przynależności do podziemnych struktur NSZZ „Solidarność” oraz druku i kolportażu zakazanych wydawnictw. Od 13.08.1985 r. przebywał w Areszcie Śledczym przy ul. Rakowieckiej w Warszawie. Wyrokiem Sądu Rejonowego w Pruszkowie z dnia 10.01.1986 r. został skazany na 1 rok pozbawienia wolności, 3600 zł grzywny oraz pokrycie kosztów postępowania. Z powodu wniesionej rewizji, sprawę rozpatrywał Sąd Wojewódzki w Warszawie, który 07.04.1986 r. uchylił tymczasowe aresztowanie. Areszt opuścił następnego dnia. Ostatecznie Sąd Najwyższy- Izba Karna w Warszawie umorzył postępowanie 23.10.1986 r. na podstawie ustawy z dnia 17.07.1986 r. o szczególnym postępowaniu wobec sprawców niektórych przestępstw.
http://solidarnosc.mazowsze.pl/?p=23132

Adam Pawełczyński – W 1980 pełnił funkcję sekretarza Oddziału NSZZ „Solidarność” w Pruszkowie – Region Mazowsze. Aktywnie działał w strukturach związku co doprowadziło do zainteresowania się jego osobą przez Służby Bezpieczeństwa. Dnia 31 stycznia 1987 roku wyjechał do Szwecji, gdzie czynnie włączył się w działalność polonijną jako dziennikarz, działacz Kongresu Polaków w Szwecji, współpracownik warszawskiego tygodnika „Głos”, członek Polskiej Rady Duszpasterskiej Europy Zachodniej, wydawca i redaktor „Gońca Katolickiego” – dwumiesięcznika Związku Polskich Katolików w Góteborgu. Jest członkiem Stowarzyszenia Polskich Autorów, Dziennikarzy i Tłumaczy w Europie APAJTE. Uzyskał status pokrzywdzonego przez komunistyczną władzę ludową, potwierdzony zaświadczeniem wydanym przez IPN przez Komisję Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu.

Ks. Roman Indrzejczyk – Święcenia kapłańskie otrzymał w 1956 r. Do parafii w Tworkach przybył w 1964 r. W latach represji ze strony komunistycznych władz ksiądz Roman skupił wokół siebie środowisko pruszkowskiej „Solidarności”, współpracował z jej działaczami kolportując pisma podziemne takie jak: „TM, Wola, TW, PWA” oraz książki wielu wydawnictw podziemnych i emigracyjnych. Współpracował także przy wydawaniu i kolportażu pisma „Sektor”. Pomagał w kontaktach z działaczami opozycji, którzy byli internowani na terenie szpitala. W kościele regularnie odprawiane były „Msze za Ojczyznę”. Jego działalność była kontrolowana przez władze bezpieki, niejednokrotnie był przesłuchiwany i upominany. Od grudnia 1982r. prowadził spotkania kolędowe i wieczory poetyckie. Był inicjatorem spotkań organizowanych 13-ego każdego miesiąca, w czasie których odprawiane były nabożeństwa, a po nich wykłady bądź program artystyczny w wykonaniu aktorów scen warszawskich.

Kazimierz Mazur – Po wyjściu na wolność prowadził kolportaż i współpracował z grupą zajmującą się nadawaniem audycji radiowych i telewizyjnych. W 1986 r. współpracował z Duszpasterstwem Ludzi Pracy. TKO’S” (Terenowy Komitet Oporu „Solidarność”) – struktura podziemnej Solidarności utworzona w 1982 roku, obejmująca swoim działaniem obszar południowo-zachodniej części ówczesnego województwa stołecznego. Główne ośrodki to Pruszków, Ursus, Podkowa Leśna, Grodzisk Mazowiecki, Milanówek i Piaseczno. Współpracował z Regionalną Komisją Wykonawczą NSZZ „Solidarność” Region Mazowsze. 1982 (marzec-kwiecień) w jego domu mieściła się drukarnia podziemnych wydawnictw, prowadził też kolportaż pism i książek wśród członków „S” Ursusa.

Wydawał i kolportował pisma:
Sektor – ukazujący się od jesieni 1982 r. początkowo co 10 dni, później co tydzień,
Baza – miesięcznik ukazujący się od lipca 1983 r.
TKO”S” wydawał także wewnętrzny biuletyn informacyjny AIT.

W ramach TKO”S” pod koniec 1983 roku została stworzona grupa Nil-3 Radia Solidarność organizująca emisje początkowo na swoim terenie, a później w całym regionie. Organizowano także różne akcje, takie jak liczenie głosów w wyborach, rozprowadzanie ulotek itd. W drukarniach TKO”S” powielano także pisma innych wydawców, w tym Tygodnik Mazowsze. W grudniu 1984 r. został aresztowany podczas przewożenia prasy i książek do Warszawy ukarany 100 000 zł grzywny.
Inicjatorem powstania TKO”S” i jego pierwszym Szefem był Wojciech Stawiszyński pseudonim Sergiusz, później używał pseudonimów Roman Górny, Andrzej Rudzki, Andrzej Bielski. Następnie zorganizował i kierował siatką konspiracyjną o kryptonimie Armenia. W TKO”S” działali między innymi: Wanda Klinert (obecnie Szulc) ps. Basia, Wojciech Skowron ps. Jakub (używał także pseudonimów Dominik, Cyryl), Leszek Tarasiuk ps. Andrzej, Kazimierz Mazur ps. Marcin. Działalność TKO”S” wspierał ks. Leon Kantorski.
W dniu 20.12.1984 Wydział Śledczy SUSW wszczął postępowanie przeciwko Kazimierzowi Mazurowi o to, że „przewoził z zamiarem rozpowszechniania nielegalne wydawnictwa (…)”. W toku prowadzonego śledztwa K. Mazur (inżynier elektryk zatrudniony w Zakładach Wykonania Sieci Elektrycznych w Pruszkowie) nie przyznał się do zarzucanych mu czynów i odmówił składania wyjaśnień. Śledztwo zakończono 29.03.1984 skierowaniem na drogę sądową. W dniu 8.10.1985 Sąd Wojewódzki w Warszawie skazał K. Mazura na 2 lata pozbawienia wolności w zawieszeniu na 4 lata.
https://pl.wikipedia.org/wiki/Terenowy_Komitet_Oporu_„Solidarność”

Jacek Gembal – W Szkole Podstawowej nr 11 pełnił funkcję wiceprzewodniczącego Komisji Zakładowej. Był jednym z inicjatorów utworzenia Komisji Zakładowej NSZZ Solidarność Pracowników Oświaty. Od 1980 roku był wiceprzewodniczącym, a następnie przewodniczącym Komisji Oświaty i Edukacji w Pruszkowie, zajmującej się interwencją w sporach między nauczycielami, a dyrektorami. Przez wiele lat był trenerem koszykówki w Pruszkowie.

Piotr Czerniakowski – Nauczyciel historii w gimnazjum nr 4 im. Jana Pawła II, wcześniej w Szkole Podstawowej nr 12 im. Janusza Kusocińskiego w Pruszkowie. W latach siedemdziesiątych działał w strukturach KOR-u. Był świadkiem wydarzeń w Zakładach Ursus w 1976 r. co spowodowało jego działalność w Komitecie Obrony Robotnika, a następnie w Solidarności. Inicjator i przewodniczący Komisji Zakładowej „Solidarność” w Szkole Podstawowej nr 12 im. J. Kusocińskiego. Był wiceprzewodniczącym Wojewódzkiej Komisji NSZZ „Solidarność”, a następnie Krajowej Komisji NSZZ „Solidarność”.

Jerzy Sierak – W 1989 r zakładał związek zawodowy NSZZ „Solidarność” w Zakładzie Pollena w Helenówku, gdzie pełnił funkcję przewodniczącego Komisji Zakładowej. Był wiceprzewodniczącym Oddziału Pruszków przy Regionie Mazowsze w 1989r. Rok później zaczyna współpracować z samorządami pełniąc funkcję przewodniczącego Miejskiej Komisji Wyborczej.

Andrzej Kurc – Dzieciństwo jego przypadło na okres wojny. Najbardziej w jego pamięci utkwiły wydarzenia z lat 1943-44, a zwłaszcza Powstanie Warszawskie w Pruszkowskiej Elektrociepłowni i tragiczna śmierć ojca Konrada Kurca. Po maturze w L.O im. T. Zana w 1956 roku nawiązał kontakty z środowiskiem AK. Został członkiem nadzwyczajnym ŚZZAK, a w roku 1994 członkiem zwyczajnym. Od roku 2005 pełni funkcję sekretarza ŚZZAK oraz jest opiekunem miejsc pamięci. Pracował w Fabryce Przyrządów Pomiarowych w Warszawie Włochy, znajdującej się na ulicy Wacława Kłosia.

Mieczysław Poniatowski – adiunkt Instytutu Lotnictwa w Warszawie. W latach siedemdziesiątych współuczestnik niepodległościowej opozycji demokratycznej. Bezpośrednio po podpisaniu umów sierpniowych był inicjatorem i organizatorem Krajowej Sekcji „Solidarności” Zakładów i Instytucji Lotniczych w Polsce. W czasie stanu wojennego został doradcą Tajnej Komisji Zakładowej NSZZ „Solidarność” Stoczni Gdańskiej.

Jadwiga Grużdż – Nauczycielka w Zespole Szkolno-Przedszkolnym w Pruszkowie. Członek Solidarności w latach osiemdziesiątych w Instytucie Leśnictwa w Warszawie. Uczestniczyła m.in. w kolportażu prasy opozycyjnej oraz współorganizowała wolne wybory w 1989 r. w gminie Michałowice. Była członkiem Komisji Wyborczej w Nowej Wsi w 1989 r.

Jolanta Górska – Nauczycielka w Zespole Szkół Technicznych i Ogólnokształcących w Pruszkowie. W latach osiemdziesiątych w jej mieszkaniu był punkt kolportażu prasy podziemnej. Współpracowała z Kazimierzem Mazurem – szefem kolportażu w Pruszkowie i okolicy. Była jedną ze współzałożycielek związku zawodowego „Solidarność” w Technikum Mechanicznym w Pruszkowie, gdzie pełniła funkcję przewodniczącej do 1992 r. Wieloletnia nauczycielka ZSOiS w Pruszkowie w latach 1984-2013. Ukończyła Wydział Mechaniczno-Technologiczny o specjalności technologia maszyn na Politechnice Warszawskiej w 1980 r.

Zbigniew Bujak – Współzałożyciel NSZZ Solidarność w Ursusie. W latach 1980-81 członek Krajowej Komisji Porozumiewawczej, następnie członek Prezydium Komisji Krajowej. Od września 1980 r. pełnił funkcję przewodniczącego Zarządu Regionu Mazowsze NSZZ „Solidarność”. W sierpniu tego roku należał do założycieli Robotniczego Komitetu Solidarności ze Strajkującymi Robotnikami Wybrzeża. Uniknął internowania w czasie stanu wojennego, w latach 1981-86 działał w podziemiu. Od 1986 przez rok był w Tymczasowej Radzie, a następnie do 1889 w Krajowej Komisji Wykonawczej NSZZ „Solidarność”. Przewodniczył Regionalnej Komisji Wykonawczej Regionu Mazowsze NSZZ “Solidarność”, zasiadał w Tymczasowej Komisji Koordynacyjnej. Był najdłużej ukrywającym się członkiem tej organizacji. Został aresztowany w maju 1986, na mocy amnestii został zwolniony we wrześniu tego samego roku. W latach 1986-1987 wchodził w skład tymczasowej rady związku, a następnie przez kolejne dwa lata w skład Krajowej Komisji Wykonawczej. W 1989 uczestniczył w obradach plenarnych Okrągłego Stołu, nie wystartował w wyborach do Sejmu kontraktowego. Był jednym z trzech “ojców założycieli” Agory S.A., wydawcy “Gazety Wyborczej” (obok Andrzeja Wajdy i Aleksandra Paszyńskiego). W 1990 r. odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, w 2011 r. Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski. Wieloletni mieszkaniec Podkowy Leśnej.
http://podkowalesna.pl/miasto-ogrod/zbigniew-bujak/

Wykorzystano następujące źródła:

https://docplayer.pl/30134045-Opowiem-ci-o-wolnej-polsce.html
file:///C:/Users/Ed/Downloads/Ruzikowski_Stan_wojenny_w_Warszawie.pdf
http://solidarnosc.mazowsze.pl/?p=23132
https://pl.wikipedia.org/wiki/Terenowy_Komitet_Oporu_„Solidarność”
http://podkowalesna.pl/miasto-ogrod/zbigniew-bujak/