Opinie Polaków na temat obniżenia wieku do 16 lat

Autor Beata Turczyn.

Kontynuujemy temat – „Czy wiek czynnego prawa wyborczego powinien zostać obniżony”. Część trzecia.

Opinie Polaków na temat obniżenia wieku do 16 lat

 

W Polsce temat obniżenia czynnego wieku wyborczego pojawia się co jakiś czas w debacie publicznej. Wówczas mówi się o tym głośno i krótko, aby zaraz potem odłożyć tą kwestię na półkę i o niej zapomnieć. Plany kończą się na propozycjach i pomysłach głównie środowisk politycznych, które podchodzą do zagadnienia z widoczną dozą cynizmu politycznego (bo akurat w danej sytuacji taki postulat się politycznie opłaca).

Czy zatem w Polsce ktoś (spoza polityki) traktuje ten temat poważnie i czy takie zmiany Polakom w ogóle są potrzebne? Warto spojrzeć na wyniki badań opinii społecznej. W badaniu przeprowadzonym w marcu 2014r. przez Centrum Badania Opinii Publicznej oraz Centrum Studiów Wyborczych UMK w Toruniu – zapytano Polaków na temat propozycji obniżenia wieku wyborczego do 16 lat. Okazało się, że większość badanych (84 %) jest przeciwna tej zmianie, a 60% ankietowanych jest zdecydowanie przeciwnych. Natomiast zwolennikami głosowania 16- latków jest 12% badanych .Czy zatem można uznać, że w Polsce nie ma potrzeby społecznej, aby obniżyć wiek wyborczy np: do 16 lat? Zwolennicy obniżenia wskazują, że zmiana jest potrzebna, bo przyczyni się lepszej reprezentacji ludzi młodych i zwiększenia ich aktywności obywatelskiej. Tymczasem z badań wynika, że to właśnie ludzie młodzi negatywnie oceniają propozycję obniżenia wieku wyborczego – PRZECIWKO takiemu rozwiązaniu jest 82 % ankietowanych w wieku od 18 do 24 lat, a ZA jest zaledwie 15% tej grupy wiekowej. Dane pochodzą z badania: „Aktualne problemy i wydarzenia” zrealizowanego  w dniach 6-12 marca 2014 roku (Źródło; Serwis Samorządowy PAP)[1]Inne badanie (przedstawione graficznie poniżej) także potwierdza niechęć społeczną w Polsce do obniżenia wieku wyborczego – tym razem w zakresie wyborów samorządowych.

 

 

Badanie zrealizowano w dniach 30. IX – 6. X 2010 r. na próbie 946 Polaków z przedziału wiekowego 18-75 lat, metodą bezpośrednich wywiadów ankieterskich przeprowadzonych w domach respondentów .(Badanie przeprowadzono w ramach Forum Aktywny Obywatel)[2]

 

Z przedstawionych ankiet i badań wynika, że społeczeństwo polskie nie jest zainteresowane obniżeniem progu wiekowego czynnego prawa wyborczego, a nawet sami młodzi uważają to za zły pomyśl. Niezależnie od tego, czy badania rzetelnie odzwierciedlają rzeczywiste poglądy Polaków w tej kwestii, faktem jest, że nasze społeczeństwo nie podejmuje na większą skalę aktywnych działań, aby obniżyć próg wiekowy w kwestii praw wyborczych. Warto zadać pytania: Z czego wynika taka sytuacja? Być może z dość powszechnej w społeczeństwie opinii, że młodzi ludzie są nieodpowiedzialni, że mają niedostateczną wiedzę i w wieku poniżej 18 lat nie są przygotowani do udziału w wyborach. Jeśli dodatkowo sami młodzi też nie chcą zmian (warto zbadać, z jakich powodów), a reszta społeczeństwa przywykła do progu 18 lat, to nic dziwnego, że w sprawie obniżenia progu wiekowego nie podejmuje się w Polsce żadnych poważnych działań.

Przywykliśmy do progu 18 lat, ale czy tak powinno pozostać? Czy główny argument ZA, że zmiana jest potrzebna, bo przyczyni się lepszej reprezentacji ludzi młodych, zwiększenia ich aktywności obywatelskiej i umocnienia demokracji w Polsce, nie jest prawdziwy?

Na to pytanie powinni odpowiedzieć sobie zarówno dorośli obywatele, jak i młodzi, a nade wszystko politycy. Jeśli nasza młodzież jest nieprzygotowana do bycia aktywnym obywatelem (bo takie głosy są podnoszone przez przeciwników obniżenia progu wiekowego jako jeden z głównych argumentów), to jakby nie patrzeć sama poprawa systemu edukacji i aktywizacji obywatelskiej jest ważnym zadaniem dla obecnie rządzących. Nie musi to skutkować od razu wprowadzeniem progu 16-lat w wyborach, ale edukacja i porządny program aktywizacji obywatelskiej da młodym realne narzędzie do tego, aby w sposób bardziej świadomy wypowiedzieli się w kwestii, czy np.: 16-latki powinny głosować. Być może wówczas w sondażach opinii grupa w wieku 18 – 24 lata odpowie TAK i będzie za przyznaniem nieletnim (np.: od 16 lat) czynnego prawa wyborczego.

Jakby nie patrzeć, przy obecnej postawie młodzieży (zniechęconej do polityki i aktywności obywatelskiej), piłeczka jest po stronie dorosłych i polityków, którzy (szczycąc się swoim wysokim poziomem świadomości obywatelskiej i odpowiedzialności życiowej) muszą podjąć decyzję o tym, czy mobilizować młodych do aktywności obywatelskiej przez edukację i dać im w przyszłości prawa wyborcze od 16 roku życia, czy też nie. To obecne władze, politycy i obecni dorośli stoją przed dylematem: czy udział młodych w decydowaniu o kraju jest potrzebny, czy też zostawić wszystko tak, jak jest. Jeśli nasze starzejące się społeczeństwo uzna, że ma obecnie „ważniejsze sprawy na głowie”, to za jakiś czas może się okazać, że decyzja ta była dużym błędem. Jedno jest pewne – czas płynie. DZISIEJSZYCH DOROSŁYCH z ich decyzji rozliczą niebawem OBECNI MŁODZI, którzy za kilka lat, już jako pełnoletni, pójdą do urn głosować.

Możliwość przeprowadzenia zmian w Polsce, a zapisy w Konstytucji RP
Gdy zaczniemy rozważać aspekt prawny to dostrzeżemy, że obniżenie progu wyborczego wymagać będzie jednak zmiany Konstytucji RP. Artykuł 62 wyraźnie wskazuje, że prawo wybierania Prezydenta Rzeczpospolitej, Posłów, Senatorów i przedstawicieli do organów samorządu terytorialnego przysługuje od dnia ukończenia przez polskiego obywatela 18 roku życia.

Jeśli chodzi o wybory do Parlamentu Europejskiego to nie ma zapisu ani wytycznych w Konstytucji RP ( jak te wybory miałyby wyglądać, na jakich zasadach miałyby się odbyć). Można by więc przyjąć, że obniżenie wieku wyborczego w tej kwestii byłoby możliwe.

Podsumowanie

Pomysł obniżenia wieku wyborczego w Polsce pojawił się już podczas referendum akcesyjnego do Unii Europejskiej (wówczas propagowany przez Unię Wolności). Od tamtej pory brak jest konkretnych rozmów i debat poruszających ten temat. Podejmuje się dyskusję, gdy brak politykom pomysłów na przyciągnięcie uwagi wyborców. Brak jest osób i środowisk odważnych, aby rzetelnie przyjrzeć się zagadnieniu, rozważyć argumenty za i przeciw wprowadzeniu takiego prawa. Nad zasadnością takiej ustawy (czy zmiany w Konstytucji) trzeba się poważnie zastanowić, ale czy przy obecnym poziomie debaty publicznej jest to w ogóle możliwe? Rozpatrując polskie warunki, należy zastanowić się, czy nowe rozwiązanie u nas się sprawdzi, czy będzie korzystne, i czy w ogóle jest potrzebne. Warto wspomnieć, że podstawową zaletą uchwalenia nowej ustawy (czy zmiany w Konstytucji) byłoby uporządkowanie prawne wszystkich przepisów kształtujących polski system wyborczy oraz ich ujednolicenie. A może na obecne czasy wystarczy bazować na dotychczasowym Kodeksie Wyborczym uznającym próg 18 lat. Przecież i tak stopniowo jakieś zmiany w zakresie praw wyborców zachodzą np.: obecny kodeks wyborczy wprowadza szereg istotnych nowych rozwiązań ułatwiających obywatelom udział w wyborach, na przykład głosowanie przez pełnomocnika, głosowanie korespondencyjne. Mimo tych udogodnień wymóg posiadania odpowiedniego wieku (czyli obecnie próg 18 lat) należy do powszechnie przyjętych standardów prawa wyborczego[3] i wydaje się, że zmiany tego progu wiekowego nie nastąpią w Polsce szybko – mimo argumentów i okoliczności wskazanych i przytoczonych powyżej. Nie zmienia to faktu oczywistego, że powinno się już zacząć odpowiednio edukować młodzież, porządnie opracowywać w szkołach zagadnienia związane z wyborami, a szczególnie samorządem lokalnym. Dobry sposób edukacji obywatelskiej to także lokalne Rady Młodzieżowe, które powinny powstać przy samorządach jako zalążek niezbędnego aktywizowania młodych „na ich własnym podwórku”. Gdy podczas działania Rad Młodzieżowych zbierzemy informacje na temat zaangażowania młodych w politykę lokalną oraz ich pomysły na swoją aktywność obywatelską, to na tej podstawie i w oparciu o stosowne badania powinniśmy zapoczątkować rzeczową dyskusję publiczną na temat dojrzałości naszej młodzieży i możliwości polepszenia jej startu w dorosłe życie.

—————————————————————————————————————————————

Przypisy:

[1] www.ceo.org.pl/pl/mlodzi/news/czy-szesnastolatkowie-powinni-miec-prawo-do-glosowania..

[2]Waszak M. , Zbieranek J.Propozycja obniżenia wieku czynnego prawa wyborczego do lat 16. Wybrane zagadnienia, Warszawa 2010 str.11

[3]Chrzanowski M. Aktualne dylematy samorządowego prawa wyborczego – wybrane zagadnienia,  Economics and Management – 3/2013