MOC WIELKIEJ NOCY

Autor Krzysztof Kotyński

Gdzież jest, o śmierci twoje zwycięstwo? (1 Kor 15:53-57)

Wielkanoc jest najważniejszym świętem chrześcijaństwa związanym z największym wydarzeniem w historii ludzkości, czyli z życiem Jezusa na ziemi i Jego męczeńską drogą do Śmierci na Krzyżu, Zmartwychwstania i Zbawienia ludzkości. Jest najstarszym ze wszystkich świąt kościoła katolickiego, to szczególny czas dla wyznawców chrześcijaństwa.

Święta Wielkanocne poprzedza Niedziela Palmowa, dzień przybycia Chrystusa do Jerozolimy, rozpoczynający Wielki Tydzień. Według obrzędów katolickich tego dnia wierni przynoszą do kościoła palemki, symbol odradzającego się życia. Tradycyjne palmy wielkanocne przygotowuje się z gałązek wierzby, która w symbolice kościoła jest znakiem zmartwychwstania i nieśmiertelności duszy.

Triduum Paschalne to dni przeżywania i wspomnienia ostatniej wieczerzy, męki, drogi krzyżowej, śmierci i zmartwychwstania Jezusa Chrystusa. Do 1929 roku zamiast określenia Triduum Paschalnego stosowano termin Triduum Sacrum. Łacińskie słowo triduum oznacza “trzy dni”.

Triduum świąteczne zaczyna się w Wielki Czwartek odprawieniem w Kościołach Katedralnych przedpołudniowej Mszy Krzyżma Świętego. Podczas tej mszy biskup konsekruje oleje chorych, katechumenów i krzyżmo. Kapłani zabierają nowe oleje do swoich parafii, stare zostają spalone.
Krzyżmo (z łac. chrisma) – jest to mieszanina oliwy i balsamu, używana do namaszczania przy udzielaniu sakramentów chrztu, bierzmowania, święceń kapłańskich, ślubów wieczystych, konsekracji biskupów oraz przy konsekracji kościołów i ołtarzy.
W pozostałych świątyniach tego dnia odprawiana jest jedna wieczorna msza Wieczerzy Pańskiej, gdzie Chrystus ofiarował Bogu Ojcu, pod postaciami chleba i wina swoje ciało i krew, które następnie dał apostołom do spożycia oraz nakazał im, by czynili to na jego pamiątkę. Podczas tego wydarzenia Jezus ustanowił dwa sakramenty – kapłaństwo i Eucharystię. W kościołach odbywa się obrzęd obmywania nóg, symbolizujący pokorę uczniów Jezusa Chrystusa. Msza Wieczerzy Pańskiej pozostaje niezakończona – nie ma podczas niej błogosławieństwa wiernych i rozesłania, liturgia jest kontynuowana w Wielki Piątek. Najświętszy Sakrament zostaje przeniesiony do kaplicy przechowania i adoracji, często nazywanej ciemnicą. W trakcie adoracji wspominamy modlitwę Jezusa w ogrodzie oliwnym, pojmanie i uwięzienie, rozmyślamy także nad ostatnimi chwilami Jezusa przed męką i śmiercią na krzyżu. W adoracji wyrażamy wdzięczność za łaskę ustanowienia eucharystii.

Wielki Piątek to dzień śmierci Chrystusa. Jest to dzień powagi, skupienia i postu, w którym szczególnie czci się drzewo krzyża, które jest znakiem Zbawienia. W kaplicy adoracji, od rana trwa adoracja Najświętszego Sakramentu. Odprawia się drogę krzyżową. Ołtarz jest obnażony, bez krzyża, obrusu, kwiatów i świeczników. Wspólną modlitwą jest liturgia godzin, jutrznia, godzina czytań i nieszpory. Tego dnia w kościołach nie odprawia się mszy świętej, tylko liturgię Męki Pańskiej. W czasie nabożeństwa, w ciszy kapłan pada na twarz przed odkrytym ołtarzem symbolizującym cierpiącego Jezusa, czytany jest opis męki i śmierci Chrystusa z Ewangelii według św. Jana, jedynego apostoła, który pozostał pod krzyżem Jezusa aż do Jego śmierci. Po zakończeniu liturgii następuje wystawienie Najświętszego Sakramentu i przeniesienie go do symbolicznego Grobu Pańskiego, przy którym wierni podejmują czuwanie kończące się w Wielką Sobotę przed zachodem słońca.

Wielka Sobota, tego dnia także nie ma Mszy Świętej, wierni święcą pokarmy i odwiedzają symboliczne Groby Pańskie w kościołach, rozważając Jego mękę. Ołtarz pozostaje nadal obnażony. Święcenie potraw w Wielką Sobotę niegdyś odbywało się w domach, ponieważ poświęcone musiało być wszystko, co miało znaleźć się na świątecznym stole. Z czasem zaczęto chodzić ze święconką do kościoła. W koszyczku wielkanocnym nie może zabraknąć jajek (symboli nowego życia), w postaci kolorowych pisanek, kraszanek symbolizujących rodzącą się do życia przyrodę, a jednocześnie nadzieję, jaką czerpią chrześcijanie z wiary w zmartwychwstanie Chrystusa.; baranka symbolizującego umęczonego Chrystusa; soli, (która miała chronić przed zepsuciem). Poświęcić należy również: chleb, wędlinę, chrzan, pieprz, ciasta świąteczne. Koszyczek przystraja się listkami barwinka. Dawny zwyczaj na wsiach nakazywał, aby wracając ze święconym obejść dom trzy razy, zgodnie ze wskazówkami zegara, co miało wypędzić złe moce z gospodarstwa. Tradycyjnie w tym dniu odwiedzamy na cmentarzach groby osób bliskich. Wieczorem wierni gromadzą się na liturgii Wigilii Paschalnej, która zalicza się już do niedzieli Zmartwychwstania Pańskiego.

Niedziela Wielkanocna jest Niedzielą Zmartwychwstania, która zaczyna się już w sobotę po zapadnięciu zmroku (zgodnie z biblijnym system dat, według którego po zachodzie słońca w sobotę zaczyna się niedziela). W trakcie Wigilii Paschalnej święcone są woda i ogień oraz ponownie rozbrzmiewają dzwony i organy, zapala się paschał – wielką woskową świecę, która symbolizuje zmartwychwstałego Chrystusa. Wierni odnawiają przyrzeczenia chrzcielne. Liturgia Wigilii Paschalnej jest najważniejszą celebracją w roku liturgicznym. Ceremonię kończy uroczysta procesja rezurekcyjna wokół kościoła z Najświętszym Sakramentem. Procesja jest radosnym ogłoszeniem zmartwychwstania Chrystusa i wezwaniem całego stworzenia do udziału w triumfie Zmartwychwstałego. Następnie udzielane jest błogosławieństwo Najświętszym Sakramentem.
W niektórych kościołach procesja następuje nie po wigilii paschalnej, a przed pierwszą mszą poranną w niedzielę. Rozpoczyna się ona wtedy przy grobie Pańskim, przy którym kapłan śpiewem oznajmia zmartwychwstanie Chrystusa. Po powrocie do kościoła odśpiewuje się hymn Chwała na wysokości. Po rozdaniu komunii wiernym śpiewa się uroczysty hymn Te Deum (Ciebie, Boga wysławiamy). Dawniej Wielka Niedziela rozpoczynała się poranną mszą, rezurekcją (łacińskie „resurrectio” oznacza zmartwychwstanie), którą zapowiadało uroczyste bicie w dzwony, głoszące, że Chrystus zmartwychwstał. W związku z odnową liturgii celebracja ta traci na znaczeniu na rzecz nocnej liturgii wigilii paschalnej. Jest to czas świętowania zmartwychwstania Chrystusa. Uroczyste śniadanie w niedzielę wielkanocną poprzedza dzielenie się poświęconym jajkiem.

Poniedziałek Wielkanocny – Śmigus-dyngus (zwany też lanym poniedziałkiem) jest obyczajem związanym z drugim dniem Wielkanocy. W XV wieku dyngus i śmigus były dwoma odrębnymi zwyczajami. Dyngus (dyngusowanie) oznaczał wymuszanie datków, najczęściej w postaci jajek, pod groźbą kąpieli. Śmigus to uderzanie, smaganie rózgą, gałązką lub palmą. Lany poniedziałek miał też swoje tradycje związane z urodzajem. Gospodarze o świcie wychodzili w pola i kropili je wodą święconą, żegnali się przy tym znakiem krzyża i wbijali w grunt krzyżyki wykonane z palm poświęconych w Niedzielę Palmową, co miało zapewnić urodzaj i uchronić plony przed gradobiciem. Pola objeżdżano w procesji konnej.

Wielki Piątek jest symbolicznym dniem zwycięstwa ciemności, dniem nienawiści i zabicia Sprawiedliwego!

Wielka Sobota jest dniem zagubienia i niepewności, dniem utraty nadziei, w którym wszystko wydaje się skończone!

Jednak te dni mijają i nadchodzi Niedziela Wielkanocna, dzień zwycięstwa, w którym śmierć, cierpienie, ból, lęk, smutek zostają pokonane, to dzień Zmartwychwstania, wielkiej radości, początek życia wiecznego i dzień nadziei powrotu do domu…do domu Ojca…

Świętowanie Wielkanocy rozciąga się na kolejne osiem dni – oktawę wielkanocną, w 40. dniu (czwartek) obchodzona jest uroczystość Wniebowstąpienia Pana Jezusa.

Zakończeniem całego Okresu Wielkanocny, trwającego 50 dni, jest dzień pięćdziesiątnicy – Niedziela Zesłania Ducha Świętego.

JAN PAWEŁ II – CYTATY O WIELKANOCY:
„Noc Wielkanocna jest nocą nadzwyczajną, kiedy moc zmartwychwstałego Chrystusa pokonuje ostatecznie siły ciemności i śmierci, zapala w sercach wierzących nadzieję i radość.”
„Chrystus zmartwychwstał. Nie odrzucajcie Go wy, którzy budujecie ludzki świat. Nie odrzucajcie Go wy, którzy w jakikolwiek sposób, w jakiejkolwiek dziedzinie budujecie świat dzisiejszy i jutrzejszy. Którzy budujecie świat kultury i cywilizacji; świat ekonomii i polityki; świat nauki i informacji. Którzy budujecie świat pokoju… lub wojny? Którzy budujecie świat ładu… lub terroru? Nie odrzucajcie Chrystusa: On jest kamieniem węgielnym!”

Prawdę o historyczności zmartwychwstania potwierdza pusty grób!
„Dlaczego szukacie żyjącego wśród umarłych. Nie ma Go tutaj, zmartwychwstał” – takie słowa usłyszały od aniołów kobiety, które przybyły w poranek wielkanocny do grobu.

„Zmartwychwstał już Chrystus, Pan mój i nadzieja”.

Nie ma zmartwychwstania bez uprzedniej śmierci …

Zmartwychwstanie Chrystusa jest dla wierzących prawdą, której nie trzeba udowadniać. Jest to podstawa naszej wiary, bo jak mówi św. Paweł: „Jeśli nie ma zmartwychwstania, to i Chrystus nie zmartwychwstał. A jeśli Chrystus nie zmartwychwstał, daremne jest nasze nauczanie, próżna jest także wasza wiara.” (1Kor 15:13-14)

”A kiedy już to, co zniszczalne, przyodzieje się w niezniszczalność, a to, co śmiertelne, przyodzieje się w nieśmiertelność, wtedy sprawdzą się słowa, które zostały napisane: Zwycięstwo pochłonęło śmierć. Gdzież jest, o śmierci twoje zwycięstwo? Gdzież jest, o śmierci, twój oścień? Ościeniem zaś śmierci jest grzech, a siłą grzechu Prawo. Bogu niech będą dzięki za to, że dał nam odnieść zwycięstwo przez Pana naszego Jezusa Chrystusa.” (1 Kor 15:53-57)

Jezus Chrystus zapoczątkował drogę naszego Zbawienia i Zmartwychwstania, przez swoje Zmartwychwstanie, wypowiadając słowa: „Niech się nie trwoży serce wasze. Wierzycie w Boga? I we Mnie wierzcie. W domu Ojca mego jest mieszkań wiele. Gdyby tak nie było, to bym wam powiedział. Idę przecież przygotować wam miejsce. A gdy odejdę i przygotuję wam miejsce, przyjdę powtórnie i zabiorę was do siebie, abyście i wy byli tam, gdzie Ja jestem.” (J 14:1-3)

Efektem Jego zwycięstwa nad złem, cierpieniem i śmiercią są przygotowane dla nas mieszkania w domu Ojca. Jezus daje nam doskonałą wskazówkę jak możemy tam wejść: „Ja jestem drogą i prawdą, i życiem. Nikt nie przychodzi do Ojca inaczej jak tylko przeze Mnie.” (J 14:6) i zapewnia nas: „Ja jestem zmartwychwstaniem i życiem. Kto we Mnie wierzy, choćby i umarł, żyć będzie.” (J 11:25)

Wiedząc, że Chrystus Zmartwychwstał, dlaczego wypełnia nas niepokój i niepewność?

Jak uwierzyć w Zmartwychwstanie?

Nie wierząc w Zmartwychwstanie Jezusa, nie możemy uwierzyć we własne zmartwychwstanie i dlatego żyjemy w przekonaniu, że istnienie kończy się na ziemi, z chwilą śmierci, której się stale lękamy. W wyniku braku wiary w Zmartwychwstanie, umysł ludzki ogarnia paraliżująca myśl o przemijaniu człowieka i coraz trudniej jest poznać prawdę. Zmartwychwstanie nie jest kontynuacją życia ziemskiego, lecz przemianą.

Kto chce, ten wierzy, kto nie chce, niech nie wierzy!

Jezus Chrystus z szacunku dla ludzkiej wolności, nie narzuca i nie zmusza do uznania Go za zwycięzcę śmierci. Tylko poprzez wiarę dostrzegamy Zmartwychwstałego Chrystusa. Gdy pojawi się wiara, wyznawszy uprzednio swoje grzechy, możemy ją umacniać i dążyć do zbawienia spożywając Sakrament Eucharystii, dający możliwość udziału w życiu Boga i zmartwychwstania.

Wielkanoc, to światło i miłość, która wszelkie zło i nienawiść zwycięża. Gdy zobaczymy oczami wiary, że grób jest pusty, uwierzymy, że Jezus żyje, a razem z Nim i my żyć będziemy. Św. Paweł w hymnie o miłości napisał, że właściwie tylko ona pozostanie (1 Kor 13). Wiara i nadzieja po zmartwychwstaniu nie będą już potrzebne. W ziemskim życiu planujemy, tworzymy, budujemy lepsze życie, doświadczamy wyrzeczeń, cierpienia i trudu, ale stale mamy świadomość nietrwałości naszej pracy. Wystarczy kilka chwil, aby został zniszczony cały dorobek naszego życia. Jednak, gdy wszystko traci sens, pamiętajmy, że jest miłość, która jest silniejsza od śmierci.

Wzniosła radość Świąt Wielkanocnych jest wynikiem wiary powstałej z nauki Jezusa Chrystusa zapewniającej, że śmierć człowieka i zniszczenie świata nie oznacza zagłady ostatecznej, a życie ziemskie znajdzie swoją kontynuację w życiu wiecznym.
Chociaż nie widzieliśmy pustego grobu, wierzymy, że “umęczon pod Ponckim Piłatem, ukrzyżowan, umarł i pogrzebion, zstąpił do piekieł, trzeciego dnia zmartwychwstał, wstąpił na niebiosa, siedzi po prawicy Boga Ojca wszechmogącego i powtórnie przyjdzie w chwale sądzić żywych i umarłych, a królestwu Jego nie będzie końca”…

Dlatego powinniśmy poważnie traktować naukę Jezusa, nawet wtedy, gdy jej nie rozumiemy.

Światło Wielkanocne! Niech Twój blask oświetli miejsca, gdzie kościoły już zamknięte i wiara wygasła, docieraj wszędzie tam, gdzie cierpią zagubione dusze ludzkie. W promieniach tego Światła niech spełnia się Tajemnica wiary…Chrystus umarł, Chrystus Zmartwychwstał, Chrystus powróci… Ten dzień jak poranek wielkanocny nadejdzie, to jest jedna z prawd konieczna dla ratowania ludzkości, która żyje już w ciemności, bez Chrystusa… Niech prawda Zmartwychwstania rozświetli wszystkie mroki codzienności!

Nie zapominajmy o tym, że naszym zadaniem w codziennym życiu jest bycie świadkami Jezusa Zmartwychwstałego, aby w tym współczesnym coraz bardziej bezbożnym świecie, przetrwała wiara…Dlatego też składając sobie wzajemnie Wielkanocne życzenia Wesołego Alleluja nie zapominajmy, że źródłem tej radości jest Zmartwychwstanie Chrystusa i zapowiedź naszego zmartwychwstania!!!

Krzysztof Kotyński