Krótka historia CBKO w Pruszkowie

21 listopada 2019 r. w pruszkowskiej szkole „Sternik” odbyło się spotkanie wieńczące niewielką wystawę opowiadającą o powstaniu Fabryki Obrabiarek „Mechanicy” w Pruszkowie (po II. wojnie światowej fabryka z nazwą Zakłady Przemysłowe „1 Maja”). W spotkaniu wzięli udział  uczniowie klas siódmych i ósmych oraz gość: inżynier mechanik pan Piotr Janusz Czarniawski, który przez lata swojej pracy zajmował się obrabiarkami. Wystawa została przygotowana przez Pruszkowskie Stowarzyszenie Patriotyczne na stulecie odzyskania Niepodległości przez Polskę.

Notabene, siedziba szkoły „Sternik” mieści się w części budynku po istniejącym tu do niedawna Centralnym Biurze Konstrukcji Obrabiarek, przez wiele lat współpracującym z zakładami produkcyjnymi „1 Maja”.

Spotkanie poprowadziła pani Helena Sabała, pracownik szkoły, a jak się później okazało – w pewnym okresie funkcjonowania CBKO była jednym z jego pracowników – projektantów.

Pan Czarniawski na wstępie wyjaśnił główny cel przygotowania wystawy: zaakcentowanie, jak niezwykle ważne było w latach odzyskiwania niepodległości przez Polskę odbudowanie i rozwój przemysłu, w tym przemysłu ciężkiego. Była to podwalina dla umacniania się niezależności i niezawisłości wolnej Ojczyzny.

Po krótkim omówieniu wystawy gość odpowiedział na pytania młodzieży, m.in. co to są obrabiarki, jakie są typy obrabiarek, czy zakłady produkowały jeszcze coś innego (lata przedwojenne – armatki dla wojska). Pan Janusz otrzymał także pytanie, czym się zajmuje Stowarzyszenie, które reprezentuje? Padła odpowiedź, że główne hasło działania PSP brzmi „Bóg, Honor, Ojczyzna”, hasło odwiecznie związane z losami Polski. Szczególnie istotne dla Stowarzyszenia jest przypominanie i upamiętnianie ważnych momentów naszych dziejów. Dlatego też Stowarzyszenie podjęło szereg inicjatyw m.in. we współpracy z Muzeum Dulag 121, np.: cykl wykładów „Pamięć Kresów”.

Gość nadmienił także o swoich spisanych wspomnieniach, w wydanej kilka lat temu książce a ostatnio publikowanych we fragmentach na portalu „Podwarszawskie Życie Pruszkowa”. Pan Janusz urodził się w Wilnie, podczas zmagań wojennych był w wieku goszczących go uczniów. Wraz z rodziną musiał opuścić miejsce urodzenia i nauki i ruszyć z mamą w nieznane. Zaznaczył, że były to czasy, kiedy także kilkunastoletni chłopcy brali broń do rąk i szli walczyć o Ojczyznę.

Po II. wojnie światowej Polska nie była państwem samodzielnym. Niby się rozwijała, ale wszystko pomału chyliło się ku upadkowi. Pierwsze lata dziewięćdziesiąte niosły ze sobą dużo nadziei na wyjście z kryzysu, ale wkrótce okazało się, że np. wiele zakładów pracy bankrutuje i jest zamykanych.

Pani Helena Sabała wspominała jak CBKO było firmą ze świetną kadrą inżynierską, odnoszącą wiele sukcesów zarówno w Polsce jak i poza granicą. Tu powstał jeden z polskich komputerów Mera i wiele innych uznanych projektów. Niestety nie było chęci [?] ze strony decydentów aby utrzymać i rozwijać działalność CBKO więc firma upadła.

Spotkanie zakończyło się bezpośrednimi rozmowami uczniów z panem Januszem Czarniawskim.

 

 

 

Relacja fotograficzna ze spotkania Hanna Radziejewska.

fot. Hanna Radziejewska.

Historia CBKO w pigułce.

Centrum Badawczo – Konstrukcyjne Obrabiarek w Pruszkowie sięga swymi korzeniami, do czasów, jeszcze sprzed pierwszej wojny światowej. Warszawa słynęła z obrabiarek produkowanych w jednej z największych fabryk w Europie istniejącej od 1887 r. (Akcyjne Towarzystwo Fabryki Maszyn Gerlach i Pulst, przy obecnej ul. Kasprzaka na Woli. Zatrudniony był tam wybitny niemiecki konstruktor inż. Max de Beauvais, który był pierwszym nauczycielem młodych polskich konstruktorów.

Fabryka Gerlach i Pulst została na początku pierwszej wojny światowej, w 1914 r., ewakuowana bezpowrotnie przez Rosjan do Charkowa. Po wojnie grupa konstruktorów, którzy powrócili z Charkowa, została zatrudniona w nowo powstałej fabryce obrabiarek Stowarzyszenia Mechaników Polskich z Ameryki w Pruszkowie.

Po drugiej wojnie światowej odbudowano spaloną fabrykę i jej biurowiec. Z inicjatywy dyrektora inż. J. Piotrowskiego z części biura technicznego pruszkowskiej fabryki obrabiarek wyodrębniono Centralne Biuro Konstrukcyjne Obrabiarek, które zajęło najwyższe piętro biurowca.

Centralne Biuro Konstrukcyjne Obrabiarek (CBKO) w Pruszkowie zostało powołane z dniem 31 grudnia 1949 r. i początkowo zatrudniało 28 pracowników.

W 1955 r. przeniesiono do Pruszkowa, istniejące od 1949r. w Warszawie Centralne Biuro Konstrukcyjne Narzędzi i połączono je CBKO. Nowa instytucja otrzymała nazwę Centralne Biuro Konstrukcyjne Obrabiarek i Narzędzi.

(…)

“W 2013 r. nastąpiła prywatyzacja zakładu i akcjonariuszem większościowym staje się GLIMAG Sp. z o. o. Zaoferowane przez Glimag (Andrychowską Fabrykę Maszyn Defum) 5,916 mln to nieco ponad połowa pierwotnej ceny postawionego już w stan likwidacji Centrum Badawczo – Konstrukcyjnego Obrabiarek w Pruszkowie”. (Źródło: http://hutnictwo.wnp.pl/glimag-kupil-centrum-badawczo-konstrukcyjne-obrabiarek,188655_1_0_0.htm)

 

Redaktor Naczelny.