105 lat miasta Pruszkowa

Dzień 9 listopada 1916 wpisał się w historię miasta Pruszkowa, rozporządzeniem szefa administracji generała-gubernatora Hansa Hartwiga von Besselera. Pruszków uzyskał prawa miejskie a w jego granice zostały włączone z gminy Skorosze wsie Wyględówek, Tworki, Józefów, Żbików, Żbikówek oraz Pohulanka z gminy wiejskiej Ożarów.

Pierwsze wybory do rady miejskiej w Pruszkowie odbyły się 4 maja 1917 r. W skład rady miejskiej wchodzili: burmistrz jako przewodniczący, ławnicy i radni miejscy. Burmistrza mianował szef administracji przy generalnym Gubernatorstwie Warszawskim, którym został inż. Edmund Wargenau, a po jego dymisji, w czerwcu 1918 r. – Józef Piltz. Powołana w 1918 r Rada Miejska, była organem doradczym dla burmistrza.

Kim był – Hans von Beseler. Urodził się 27 kwietnia 1850 r. w rodzinie profesora uniwersyteckiego. Wstąpił do armii pruskiej w 1868, walczył w wojnie francusko-pruskiej w latach 1870–1871. Przed przejściem na emeryturę Hans von Beseler był generalnym inspektorem fortec co zapewne przyczyniło się na sukces zdobycia twierdz w Antwerpii i Modlinie.

Gdy w 1915 roku siły niemieckie i austro-węgierskie przełamały front wschodni, pod ich panowaniem znalazł się obszar całego Królestwa Kongresowego. Na okupowanych terenach utworzono 24 sierpnia Generalne Gubernatorstwo Warszawskie pod zarządem Niemców oraz Generalne Gubernatorstwo Lubelskie. Na stanowisko warszawskiego generał-gubernatora wyznaczony został Hans Hartwig von Beseler.

We wrześniu 1915 r jego imieniem nazwano drewniany most zbudowany na palach przez Niemców obok uszkodzonego przez wycofujące się wojska rosyjskie mostu Kierbedzia. Jesienią tego samego roku Beseler ustanowił w Warszawie polskojęzyczne uczelnie – Uniwersytet Warszawski i Politechnikę Warszawską. Był rzeczywistym inicjatorem i twórcą podwalin polskiej państwowości i wojskowości według aktu 5 listopada, na którego wydanie miał główny wpływ.

8 kwietnia 1916 przyłączył (z dniem 1 kwietnia 1916) do Warszawy 82,1 km² terenów przedmieść Warszawy, przez co powierzchnia miasta wzrosła ponad trzykrotnie. Włączone zostały tereny m.in. Rakowca, Ochoty, Mokotowa, Czerniaków, Saska Kępa, Grochów, Gocław, Targówek, Bródno, Żoliborz, Młociny, Marymont, Powązki.

Od 10 kwietnia 1917 był Naczelnym Dowódcą Polskiej Siły Zbrojnej (tytuł formalny: „Naczelny Dowódca Wojsk Polskich”). 18 października 1918 uznał zwierzchność Rady Regencyjnej nad Wojskiem Polskim, a 24 października złożył na jej ręce urząd naczelnego dowódcy.

Na mocy Aktu 5 listopada Polacy uzyskali znaczną autonomię (powołano Radę Regencyjną i Tymczasową Radę Stanu) a Beseler został zmuszony do współpracy z Józefem Piłsudskim, który w TRS odpowiadał za kwestie wojskowe. Beslerowi podlegała wówczas Polska Siła Zbrojna (Polnische Wehrmacht). Beseler był zbyt inteligentny, by nie rozpoznać w Piłsudskim wielkiego narodowego przywódcy jednak nie wyobrażał go sobie jako wojskowego dowódcy na szczeblu armii ze względu na brak fachowego wykształcenia i doświadczenia. Piłsudski zaproponował Beselerowi utworzenie Legionów Polskich na bazie członków Związku Strzeleckiego, których organem powszechnego zaciągu miała być ujawniona Polska Organizacja Wojskowa.

Kiedy w lipcu 1917 roku Niemcy ogłosili tekst przysięgi na wierność cesarzom Niemiec i Austro-Węgier, którą mieli złożyć polscy żołnierze, Piłsudski doprowadził do tego, że legioniści odmówili złożenia przysięgi. Uznane to zostało za nieposłuszeństwo Piłsudskiego i 22 lipca 1917 r władze niemieckie uwięziły go w cytadeli Magdeburskiej w budynku Stubenhaus. Razem z Piłsudskim został aresztowany adiutant Kazimierz Sosnkowski.

Beseler stracił poparcie Polaków, marzących niepodległości. Jego łagodna polityka wobec Polaków spowodowała wrogość Ericha Ludendorffa, który dążył do stłumienie dążeń narodowowyzwoleńczych i czwarty rozbiór Polski. Rozkład armii niemieckiej i powrót Piłsudskiego z Magdeburga spowodowała, że Beseler musiał uchodzić z Warszawy w przebraniu robotnika.

Beselerowi zarzucano zdradę interesów Niemiec. Zmarł zaszczuty przez własnych rodaków w 1921 roku.

Na podstawie:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Hans_Hartwig_von_Beseler
https://www.polskieradio.pl/39/156/Artykul/2182050,Hans-von-Beseler-zeby-zrozumiec-Polakow-przeczytal-nawet-Chlopow
https://www.pruszkow.pl/mieszkancy/aktualnosci-mieszkaniec/104-rocznica-uzyskania-praw-miejskich/